aaaaa

O Instytucji obrony koniecznej cz. 1

Coraz częściej w mediach pojawiają się wzmianki o przekroczeniu granicy obrony koniecznej, kreuje to obraz ofiary napaści jako napastnika i niespodziewaną zmianę miejsc. W tym cyklu artykułów napiszę czym jest obrona konieczna, jakie można przedsięwziąć środki oraz czym jest obrona współmierna, a także kilka słów o źródle prawnym.

 

Obrona konieczna jest uregulowana przez kodeks karny i stanowi kontratyp, czyli jest okolicznością, która wyłącza bezprawność karną czynu (czynność bezprawna w normalnych warunkach staje się czynnością prawnie dozwoloną w określonych warunkach). W przypadku zaistnienia przekroczenia granicy obrony koniecznej pomoże dobry adwokat specjalizujący się w tej materii. Żeby rozjaśnić temat zacytuję i omówię artykuły kodeksu karnego, kodeksu cywilnego oraz kodeksu wykroczeń traktujące o obronie koniecznej:

 

„Art. 25. § 1. KK. Nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem.
§ 2. W razie przekroczenia granic obrony koniecznej, w szczególności gdy sprawca zastosował sposób obrony niewspółmierny do niebezpieczeństwa zamachu, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.
§ 3. Nie podlega karze, kto przekracza granice obrony koniecznej pod wpływem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionych okolicznościami zamachu.
§ 4. Osoba, która w obronie koniecznej odpiera zamach na jakiekolwiek cudze dobro chronione prawem, chroniąc bezpieczeństwo lub porządek publiczny, korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.
§ 5. Przepisu § 4 nie stosuje się, jeżeli czyn sprawcy zamachu skierowany przeciwko osobie odpierającej zamach godzi wyłącznie w cześć lub godność tej osoby.
Art. 423 KC. Kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten nie jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi.
Art. 15 KW. Nie popełnia wykroczenia, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem.”

 

Znaczy to mniej więcej tyle, że po zaistnieniu wymienionych w podanych artykułach przesłanek, czyn nie zostanie uznany za bezprawny. Wspomnieć jednak należy, że przypadki odpowiedzialności karnej za przekroczenie granicy obrony koniecznej przez potencjalną ofiarę mogą być częściowo powodowane niewłaściwą interpretacją kodeksu karnego. Prawo do obrony koniecznej jest samoistne, czyli przysługuje każdemu w wypadku napaści (wg orzeczenia Sądu Najwyższego „Instytucja obrony koniecznej ma na celu nie tylko ochronę dobra bezprawnie i bezpośrednio zaatakowanego, ale również kształtowanie zasady, że prawo nie powinno ustępować przed bezprawiem” oraz „Uprawniony do obrony przed bezprawnym bezpośrednim atakiem na jakiekolwiek dobro nie ma żadnej powinności ustępowania przed atakiem, w tym i uciekania przed napastnikiem. Od napadniętego zależy więc, czy zechce się bronić, używając środków niezbędnych do odparcia ataku”). Istnieje wiele czynników, które mogą być różnie interpretowane, co z kolei może być źródłem błędów w orzecznictwie. W obronie koniecznej funkcjonuje także współmierność obrony i środków, co jest tematem dość szerokim, któremu poświęcę kolejny artykuł. Warto tylko wspomnieć, że współmierność środków obrony jest zagadnieniem, które zostawia pole do dość swobodnej interpretacji. W razie potrzeby zawsze lepiej skorzystać z pomocy adwokata, np.: Kancelaria Tarnów, który pomoże w interpretacji tego dość zawiłego tematu. W kolejnych artykułach skupię się na konkretniejszych zagadnieniach z zakresu obrony koniecznej, środków dopuszczalnych oraz reglamentowanych, a także o sytuacjach szczególnych.
Maciej Iwanczewski

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *